Kandydoza

Czym jest kandydoza i jakie są jej objawy?

Kandydoza to jedna z najczęstszych infekcji grzybiczych - wywołują ją grzyby z rodzaju Candida, które naturalnie bytują na skórze i błonach śluzowych zdrowego człowieka. Problem zaczyna się, gdy coś zaburzy tę równowagę: kuracja antybiotykowa, osłabiona odporność, cukrzyca, ciąża albo długotrwały stres. Wtedy Candida namnaża się i wchodzi tam, gdzie nie powinna. Najczęściej winowajcą jest Candida albicans, ale coraz częściej diagnozuje się też Candida glabrata i Candida krusei - szczepy z naturalnie wyższą opornością na standardowe leki przeciwgrzybicze.

Kandydoza może objawiać się bardzo różnie, zależnie od miejsca zakażenia: świąd i upławy przy kandydozie pochwy, biały nalot i pieczenie przy kandydozie jamy ustnej, nawracające infekcje dróg moczowych, wysypka w fałdach skóry. Problem w tym, że objawy kandydozy łatwo pomylić z infekcją bakteryjną - a leczenie jest zupełnie inne. Niepotrzebne antybiotyki mogą wręcz nasilić rozrost grzybów.

Kandydoza u mężczyzn przebiega inaczej niż u kobiet i często jest pomijana w diagnostyce. Najczęstsza postać to zapalenie żołędzi i napletka (candidosis balanopraeputialis): zaczerwienienie, świąd, białawy nalot na żołędzi, ból podczas stosunku lub oddawania moczu. Objawy bywają słabo wyrażone lub mylone z innymi infekcjami. Wymaz z żołędzi i badanie PCR pozwalają potwierdzić zakażenie i wykluczyć inne przyczyny. Badanie zalecane jest również mężczyznom, których partnerka zmaga się z nawracającą kandydozą pochwy - mężczyzna może być bezobjawowym nosicielem Candida i nieświadomie reinfekować partnerkę, przez co leczenie kobiety nie przynosi trwałego efektu.

Badanie PCR identyfikuje grzyba w próbce na podstawie jego materiału genetycznego i rozróżnia gatunek - co ma praktyczne znaczenie przy wyborze leczenia. Candida glabrata i Candida krusei są oporne na flukonazol, który dobrze działa przy albicans. Bez znajomości gatunku lekarz nie ma pełnej podstawy do doboru leczenia.

Kiedy warto wykonać badanie w kierunku kandydozy?

Nawracające infekcje intymne - gdy leczenie nie pomaga

Jeśli infekcja pochwy wraca po kilku tygodniach mimo leczenia lub standardowe preparaty przeciwgrzybicze nie dają efektu, warto sprawdzić dokładnie, z którym gatunkiem Candida masz do czynienia. Candida glabrata i krusei reagują inaczej niż albicans - i wymagają innych leków. PCR daje odpowiedź w 48 godzin.

Kandydoza jamy ustnej - biały nalot, pieczenie, trudności z przełykaniem

Biały nalot na języku i błonie śluzowej jamy ustnej, który boli przy dotknięciu i nie daje się łatwo zetrzeć - to typowy obraz kandydozy jamy ustnej. Wymaz z miejsca zmienionego chorobowo i badanie PCR potwierdzają zakażenie i wskazują gatunek. Szczególnie ważne u osób przyjmujących kortykosteroidy wziewne lub po radioterapii głowy i szyi.

Osłabiona odporność, cukrzyca, długa kuracja antybiotykowa

Cukrzyca, leczenie obniżające odporność, chemioterapia, długi kurs antybiotyków - to sytuacje, w których Candida ma idealne warunki do nadmiernego wzrostu. W tych przypadkach warto nie czekać na nasilenie objawów, bo kandydoza może wyjść poza błony śluzowe i trafić do krwiobiegu. Badanie PCR z krwi wykrywa grzyby na wczesnym etapie.

Podejrzenie kandydozy układowej

Kandydoza układowa (inwazyjna) to stan zagrożenia życia - grzyb dostaje się do krwi i stamtąd do narządów wewnętrznych. Dotyczy głównie pacjentów po operacjach na oddziale intensywnej terapii, z centralnym cewnikiem żylnym lub z głębokim niedoborem białych krwinek. Badanie PCR z krwi pełnej EDTA pozwala wcześnie potwierdzić zakażenie, zanim posiew da wynik.

Jak się przygotować do pobrania próbki?

Badanie wykonuje się z wymazu lub krwi pełnej (EDTA) - wybierasz wariant przy zamawianiu. Rodzaj materiału zależy od lokalizacji objawów: przy infekcji pochwy, jamy ustnej lub skóry optymalny jest wymaz z miejsca zmienionego chorobowo; przy podejrzeniu kandydozy układowej lub u osób z osłabionym układem odporności - krew pełna EDTA.

Wymaz: zestaw zawiera wymazówkę z instrukcją pobrania. Wymazu z pochwy nie pobieraj w trakcie miesiączki ani bezpośrednio po stosunku. Wymazu z jamy ustnej nie pobieraj bezpośrednio po jedzeniu, piciu lub myciu zębów - odczekaj ok. 30 minut. Wymaz odsyłasz w temperaturze pokojowej.

Krew EDTA: próbkę można pobrać o dowolnej porze dnia, nie trzeba być na czczo. Zestaw zawiera lodówkę transportową z wkładem chłodzącym - krew przechowuj i odsyłaj w chłodzie zgodnie z instrukcją. Bezpłatny zwrot próbek przez dowolny Paczkomat InPost. Etykieta zwrotna jest ważna 30 dni - po tym czasie zadzwoń na numer etykiety. Możesz też pobrać próbkę osobiście w punkcie IGS w Bydgoszczy - umów się mailowo lub telefonicznie.

Kontakt

Masz pytania? Zadzwoń lub napisz:

Tel.: 662 622 886 lub 52 506 56 78

E-mail: biuro@genetico.pl

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest kandydoza i skąd się bierze?

Kandydoza to zakażenie grzybami z rodzaju Candida, które naturalnie żyją w organizmie człowieka. Choroba pojawia się, gdy coś zaburzy równowagę między grzybami a resztą mikrobioty - najczęściej winna jest kuracja antybiotykowa, osłabiona odporność, cukrzyca lub ciąża. To nie jest infekcja, którą się „łapie" od kogoś - to własne grzyby zaczynają się nadmiernie namnażać.

Jakie są objawy kandydozy?

Zależy od miejsca zakażenia. Kandydoza pochwy: świąd, pieczenie, białe serowate upławy, ból podczas stosunku. Kandydoza jamy ustnej: biały nalot na języku i błonie śluzowej, pieczenie, ból przy przełykaniu. Kandydoza skóry: czerwona wysypka w fałdach, pod piersiami, w pachwinach. Kandydoza żołędzi: zaczerwienienie, świąd, białawy nalot, ból podczas stosunku lub oddawania moczu. Kandydoza układowa: gorączka, dreszcze, pogorszenie stanu ogólnego - wymaga pilnej diagnostyki.

Czym różnią się Candida albicans, glabrata i krusei?

Candida albicans to najczęstszy gatunek (ok. 50–70% zakażeń) - reaguje dobrze na flukonazol, czyli standardowy lek przeciwgrzybiczy. Candida glabrata jest naturalnie mniej wrażliwa na flukonazol i wymaga innych leków. Candida krusei (znana też jako Candida crusei) jest oporna na flukonazol z definicji. Dlatego samo potwierdzenie kandydozy to za mało - ważne jest, żeby wiedzieć, który gatunek wywołał zakażenie.

Czy kandydozę można wyleczyć bez recepty?

Kandydozę pochwy wywołaną przez Candida albicans często leczy się preparatami bez recepty (klotrimazol, mikonazol). Jeśli jednak leczenie nie pomaga lub infekcja wraca - warto wykonać badanie PCR, bo może chodzić o gatunek oporny (glabrata, krusei), który wymaga innych leków dostępnych wyłącznie na receptę. Kandydoza jamy ustnej i układowa wymagają zawsze konsultacji lekarskiej.

Kiedy wymaz, a kiedy krew?

Wymaz to właściwy wybór przy objawach miejscowych - infekcja pochwy, jamy ustnej, skóry, żołędzi lub cewki moczowej. Krew pełna EDTA jest wskazana przy podejrzeniu kandydozy układowej, u pacjentów po przeszczepach, w trakcie chemioterapii lub z centralnym cewnikiem, a także gdy objawy są ogólne (gorączka, dreszcze) bez wyraźnego ogniska.

Czy istnieje test serologiczny na Candida i czym różni się od badania PCR?

Tak - test serologiczny na Candida wykrywa antygen krążący (mannany) lub przeciwciała we krwi. Ma sens przy kandydozie układowej, gdy szukamy pośrednich śladów zakażenia. Badanie PCR działa inaczej: identyfikuje grzyba na podstawie jego materiału genetycznego, jest czulszy na wczesnym etapie i rozróżnia gatunek - czego serologia standardowo nie robi. Przy infekcjach miejscowych (pochwa, jama ustna, skóra) serologia jest mało przydatna - badanie PCR z wymazu daje precyzyjną odpowiedź.

Czy kandydoza może się przenosić między partnerami?

Tak, choć rzadko. Candida może być przeniesiona drogą płciową, ale u zdrowego partnera zazwyczaj nie wywołuje choroby - naturalna flora bakteryjna utrzymuje równowagę hamującą nadmierny wzrost grzybów. Problem pojawia się, gdy jedno z partnerów ma osłabioną odporność lub inne czynniki ryzyka. Przy nawracającej kandydozie pochwy lekarz czasem zaleca równoczesne leczenie partnera.