Sądowy test DNA na ojcostwo

Dlaczego warto wykonać test na ojcostwo?

Według danych zebranych przez doktora Rafała Płoskiego z Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Warszawie – co dwunasty ojciec w Polsce wychowuje nie swoje dziecko (około 8%). Dane te uzyskano na podstawie badań genetycznych wykonywanych przed zabiegami transplantacyjnymi. W wielu przypadkach brak zgodności tkankowej ujawnia rodzinne tajemnice.

Według innych badań, co trzeci rozwodnik podczas sprawy sądowej dowiaduje się, że został oszukany i wychowuje nie swoje dziecko. Znane są medialne przypadki znanych osób, takich jak Marek Piotrowski czy Piotr Zelt, którzy po latach odkryli brak biologicznego pokrewieństwa.

Coraz więcej mężczyzn zgłasza się do laboratoriów genetycznych z wątpliwościami co do ojcostwa. Testy DNA dają pewne wyniki – wystarczy pobrać materiał z wewnętrznej strony policzka lub zabezpieczyć mikroślad. W przypadku testów sądowych wymagane są dane rodziców oraz protokolarne pobranie materiału.

Jeśli istnieją jakiekolwiek podejrzenia, warto wykonać badanie. Prawda prędzej czy później wyjdzie na jaw, a dłuższa zwłoka to często większe straty finansowe.

Czy można wykonać test na ojcostwo bez zgody matki?

Istnieje możliwość wykonania badania na ustalenie ojcostwa bez uczestnictwa matki dziecka, jeżeli badanie wykonywane jest dla celów prywatnych. Wystarczy materiał pobrany od ojca i dziecka, np. wymaz z policzka lub mikroślad. Materiał do badań pobiera się samodzielnie w domu, korzystając z zestawu wysyłkowego.

W przypadku testów sądowych obecność matki i formalne dane osobowe są obowiązkowe, a próbki pobierane są przez upoważnionego specjalistę w punkcie pobrań.

Jak odczytywać wynik testu DNA na ojcostwo?

Wynik testu DNA na ojcostwo przedstawia procentowe prawdopodobieństwo biologicznego ojcostwa badanego mężczyzny względem dziecka. Badania oparte są na analizie 24 markerów genetycznych, co pozwala na całkowite wykluczenie ojcostwa lub potwierdzenie go z prawdopodobieństwem co najmniej 99,9999%.

Potwierdzenie ojcostwa zachodzi wtedy, gdy w każdym markerze genetycznym dziecka co najmniej jeden allel zgadza się z allelem ojca. Jeżeli brak jest zgodności w minimum 4 markerach – ojcostwo zostaje wykluczone w 100%.

Każdy wynik zawiera:

• dane zleceniodawcy,

• zastosowaną metodę badawczą,

• profile genetyczne badanych osób,

• wynik z określeniem prawdopodobieństwa ojcostwa,

• podpisy ekspertów laboratoryjnych.

Jakie metody badań stosowano w przeszłości?

Badania antropologiczne

Wykonywano pomiary ilościowe ciała (wysokość, ciężar, długość głowy) oraz cechy opisowe (np. kształt nosa, ust, bródki, małżowin usznych, owłosienia). Badania te były obarczone dużym subiektywizmem i nie pozwalały na potwierdzenie ani wykluczenie ojcostwa, a jedynie wskazywały na pewne prawdopodobieństwo.

Badania grupowe krwi

Wykorzystywano układy grupowe: AB0, MN, Rh, Kell, cechy wydzielania w ślinie, haptoglobiny i Gm(a). Maksymalna szansa wykluczenia ojcostwa (tzw. MEC) wynosiła do 84%. Technika ta nie pozwalała na potwierdzenie ojcostwa i obecnie nie jest stosowana.

Badania układu HLA

Badania genów HLA wykazujących duży polimorfizm umożliwiały wykluczenie ojcostwa w wielu przypadkach (MEC do 99%), jednak nie dawały pewności potwierdzenia. Wymagały dużych ilości krwi, co było ryzykowne u niemowląt. Technika HLA nie jest już obecnie stosowana.

Badania DNA-RFLP

Technika DNA fingerprint (RFLP) polegała na badaniu fragmentów restrykcyjnych DNA. Metoda była bardzo precyzyjna, lecz kosztowna, czasochłonna i wymagała dużych ilości krwi. RFLP obecnie nie jest stosowane.

Badania DNA-PCR

Obecnie stosowaną metodą jest reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR), za którą Karry Mullis otrzymał Nagrodę Nobla w 1993 roku. Pozwala ona na analizę nawet śladowych ilości DNA. Jest szybka, precyzyjna, wymaga niewielkiej ilości materiału, umożliwia analizę mikrośladów i pozwala osiągnąć pewność wyniku na poziomie 99,9999%.

Dlaczego warto zaufać laboratorium Genetico?

Badania na ustalenie ojcostwa wymagają najwyższej dokładności. Dlatego kluczowe znaczenie ma wybór laboratorium posiadającego akredytację na zgodność z normą ISO EN/PN 17025, udzielaną przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA).

Akredytacja ISO 17025 potwierdza:

• kompetencje personelu,

• najwyższą jakość prowadzonych badań,

• wdrożenie międzynarodowych standardów badawczych.

Laboratorium Genetico przechodzi coroczne audyty PCA. Akredytacja obejmuje pełny zakres badań biologicznych i biochemicznych obiektów i materiałów biologicznych przeznaczonych do badań sądowych i prywatnych.

Dodatkowe informacje praktyczne

• Materiał do badań można przesyłać bezpłatnie paczkomatem.

• W ofercie dostępna jest kwalifikacja mikrośladów — wstępna ocena ilości DNA przed analizą.

• W zestawach pobraniowych dostępne są wymazy i materiały do zabezpieczenia mikrośladów.

• Czas realizacji wyniku: 5–7 dni roboczych dla wymazów, 7–10 dni dla mikrośladów.

• Badania są realizowane na terenie całej Polski.